چی وایكردووە ئێران خۆی لەڕووبەڕووبوونەوەی ئەمریكا بەدوور بگرێت

1519 جار خوێندراوەتەوە کات03:41 بەروار15-01-2020
چی وایكردووە ئێران خۆی لەڕووبەڕووبوونەوەی ئەمریكا بەدوور بگرێت

ئا: راچڵەكین-

كاتێك كۆماری ئیسلامی ئێران قاسم سولەیمانی لەدەستدا، كە فەرماندەیەكی باڵای سەربازی ئەو وڵاتەبوو، بەهۆی بەئامانجكردنی لەلایەن سوپای ئەمریكا فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا، بەپرسانی باڵای ئێران و سوپای پاسداران هەڕەشەی وەڵامدانەوەی توندیان لە ئەمریكا كرد، بەڵام وەڵامەكە زۆر سنوردار بوو بە بێ ئەوەی هیچ كوژراو و بریندارێك لە ڕیزی سوپای ئەمریكادا هەبێت بەهۆی موشەكەكانی ئێرانەوە، ئەم وەڵامەش بووە جێگەی پرسیار لای زۆرێك لە شیكەرەوانی سیاسی و ڕای گشتی ناوچەكە و جیهان.

بەپێی ڕاپۆرتێكی ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست، بارودۆخی ئابوری ناوخۆیی تێكشكاوی ئێران یەكێكە لەو هۆكارە سەرەكیانەی كە ئێران نایەوێت سەركێشییەكی دیكەی گەورەی سەربازی ڕاستەوخۆ بەرامبەر ئەمریكا ئەنجام بدات، لەكاتێكدا ئێران لە كۆتایی 2018 ەوە بەهۆی ئەو سزا ئابورییانەی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بەسەریدا سەپاندوون ڕوبەڕووی بارودۆخێكی ئابوری سەخت بووەوە، سزاكانیش دوای ئەوە بوون كە ئەمریكا تاك لایەنە لە ڕێكەوتنی ئەتۆمی كشایەوە.

لەو كاتەوەی ئەمریكا سزای بەسەر ئێراندا سەپاندووە، ئابوری ئێران بەپێی  ڕاپۆرتی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی بە رێژەی 9.5% تووشی هەڵاوسان بووە، جگە لەوەی لە دیسەمبەری 2019 ەوە هەناردەی نەوتی ئێران سفر بووەتەوە، جگە لەو بڕە كەمەی بە قاچاغ دەبرێتە دەرەوەی ئێران، كە وەك ئاشكراشە نەوتی قاچاغ بە نرخێكی زۆر كەمتر دەفرۆشرێت.

زۆرێك لە چاودێران وای بۆ دەچن، ئێران كوشتنی قاسم سولەیمانی قۆستووەتەوە بۆ یەكخستنی ڕیزی ناوخۆیی، بەڵام ئەو پلانەش بەهۆی ئاشكرابوونی خستنە خوارەوەی فڕۆكە ئۆكرانیەكە لەلایەن ئێرانەوە شكستیهێنا، كە ئەوە بوو دواتر ئێران دانی بەوەدانا بە هەڵە فڕۆكەكەیان خستووەتە خوارەوە كە بەهۆیەوە 176 كەس گیانیان لەدەستدا كە دەیانیان ئێرانی بوون.

خستنەخوارەوەی ئەو فڕۆكەیە دووبارە ناڕەزایەتیەكانی دژ بە دەسەڵاتدارانی ئێران هێنایەوە كایە، بەتایبەت كە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ئەو وڵاتانەی هاوڵاتیانیان لەو فڕۆكەیەدا بوونەتە قوربانی سوپای پاسداران بە تێوەگلان لەو دۆسیەیە تۆمەتبار دەكەن، جگە لەوەی حەسەن ڕۆحانی سەرۆككۆماری ئێران بە ڕاشكاوانە وتی، ئەمە هەڵەیەكە كە چاوپۆشی لێناكرێت، بەڵام ناڕەزایی جەماوەری لە ئێران بەم وتە و دانپێدانانەش كۆتاییان پێنەهات، لە تاران بە ئاشكرا دروشمی "ڕووخان" دژ بە كۆماری ئیسلامی ئێران دەوترایەوە.

سیناریۆ هەرە قورسەكە

ئەگەر دۆخەكە بەمشێوەیە بەردەوام بێت، هەڵاوسانی ئابوری ئێران نزیكە لەوەی بگاتە %40 كە ئەمەش مانای بەرزبوونەوەی چەندین قاتی نرخی خواردەمەنی و پێداویستییە سەرەكیەكانە لەو وڵاتە، ڕێژەی بێكاریش لەولاوە بوەستێ، كە بەپێی زانیاری هەندێك لە ناوەندە ئابوریەكانی ئێران و چاودێرانی دۆخی ئەو وڵاتەش، لەهەر چوار گەنجی ئێرانی یەكێكیان بێكارن.

بۆیە بەرپرسانی ئێران ئێستا بەهۆی ئەو دۆخەی تێیكەوتوون لەبەردەم دوو بژاردەدان، یان هێوركردنەوەی دۆخەكە و گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریكا، یاخود بارودۆخەكە لەدەست دەردەچێت بە وەڵامدانەوەی ئەمریكا و ناڕەزایەتی ناوخۆش سەرهەڵدەداتەوە، كە ئەمەش دوور نییە كۆتایی بە هەژموون و دەسەڵاتی بەرپرسانی ئێستای ئەو وڵاتە بهێنێت، بەتایبەت كە بەپێی ڕاپۆرتێكی واشنتۆن پۆست لەو دۆخەدا ئەگەری دەستێوەردانی ئەمریكا هەیە.